غربت بقیع؛ تخریب و بازسازی بقیع به روایت اسناد

جدیدترین اثر منتشر شده درباره قبرستان مقدّس بقیع، کتاب غربت بقیع: تخریب و بازسازی بقیع به روایت اسناد، اثر حجت‌الاسلام والمسلمین سید علی قاضی‌عسکر، نماینده محترم سابق ولی فقیه در امور حج زیارت است که مسئله تخریب زیارتگاه‌های بقیع به دست وهابیان در زمان شکل‌گیری دولت سوم سعودی، و تلاش‌های انجام شده برای بازسازی آن را موضوع بررسی قرار داده است.

گنبدها و زیارتگاه‌های قبرستان بقیع از مواریث ارزشمند دینی و معماری اسلامی در مدینه منوّره بوده که متأسفانه امروزه با خاک یکسان شده و جز سنگ‌چین‌های ساده‌ای، چیزی از آنها باقی‌نمانده است. به جهت تقدّس و اهمیت بقیع نزد مسلمانان و به ویژه شیعیان، تاکنون آثار متعدّدی درباره این قبرستان نوشته و منتشر شده است که هر کدام، از یک زاویه به پژوهش درباره آن پرداخته‌اند.


جدیدترین اثر منتشر شده درباره قبرستان مقدّس بقیع، کتاب غربت بقیع: تخریب و بازسازی بقیع به روایت اسناد، اثر حجت‌الاسلام والمسلمین سید علی قاضی‌عسکر، نماینده محترم سابق ولی فقیه در امور حج زیارت است که مسئله تخریب زیارتگاه‌های بقیع به دست وهابیان در زمان شکل‌گیری دولت سوم سعودی، و تلاش‌های انجام شده برای بازسازی آن را موضوع بررسی قرار داده است.


مبنای این کتاب، اثر دیگری از همین مؤلف به نام تخریب و بازسازی بقیع به روایت اسناد است که در سال 1384، در 168 صفحه به قطع پالتویی منتشر شده بود. آقای قاضی‌عسکر در چند سال اخیر به قصد تکمیل این کار، اسناد و گزارش‌های متعدّد دیگری را شناسایی، گردآوری و بازخوانی کرده‌اند و در قالب کتاب جدیدی، با حجمی افزوده بر کتاب قبلی خود، ارائه نموده‌اند.


کتاب در پنج فصل آماده شده است. فصل اول به عنوان «پیشینه و مدفونین در بقیع»، به معرفی و شرح حال اجمالی مهم‌ترین شخصیت‌های مدفون در بقیع شامل ائمه (ع)، اهل بیت، نزدیکان و صحابه پیامبر (ص) می‌پردازد. فصل دوم به عنوان «امرای مکه و چگونگی روی کار آمدن آل‌سعود»، تاریخچه‌ای اجمالی از شکل‌گیری دولت سعودی و تصرف حجاز به دست آنان، به دست می‌دهد.


عنوان فصل سوم، «تخریب آثار اسلامی مکه و مدینه» است. در این فصل اسناد متعدّدی شامل گزارش‌ها، نامه‌ها، بیانیه‌ها و مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی درباره تخریب اماکن مقدس مکه و مدینه در سال‌های آغازین تصرّف حجاز به دست آل‌سعود بازخوانی و بررسی شده و به اعتراض‌های صورت گرفته به این تخریب‌ها، اشاره رفته است.


فصل چهارم کتاب نیز تحت عنوان «اقدامات انجام شده برای تعمیر و بازسازی بقیع»، به شرح تلاش‌های انجام شده برای بازسازی مزار ائمه بقیع (ع) پس از تخریب آن، اختصاص دارد. در فصل پنجم، به عنوان «پیشینه بقیع در سفرنامه‌های حج دوره قاجاریه»، گزیده‌ای از توصیف‌های قبرستان بقیع از مهم‌ترین سفرنامه‌های حج قاجاری استخراج گشته است.


از نقاط قوّت و وجوه تمایز این کتاب نسبت به کارهای دیگری که درباره بقیع انجام شده، استفاده گسترده آن از اسنادی است که مؤلف محترم، از مراکز آرشیوی و اسنادی مختلف به ویژه کتابخانه مجلس شورای اسلامی، کتابخانه ملی جمهوری اسلامی و مرکز اسناد وزارت خارجه و ... شناسایی و گردآوری کرده است.


در ادامه متن کتاب، پیوست مفصّلی حاوی تصاویر اسناد استفاده شده در کتاب، و پیوست دیگری حاوی برخی از عکس‌های قدیمی و جدید قبرستان بقیع، و در پایان آن نیز نمایه‌های اعلام و اماکن درج شده است.


کتاب غربت بقیع، در زمستان 1399، از سوی نشر مشعر در 544 صفحه به قطع وزیری، روانه بازار نشر شده است.


| شناسه مطلب: 104971







نظرات کاربران